Miejsce to jest klasycznym punktem na mapie lawinowej Tatr. Nie było chyba roku by śniegi tych trawiastych pól nie wyjechały. Warunki na 28.02 to lawinowa 3, wszystkie wystawy niekorzystne, na wszystkich wysokościach. Mimo tego ponad 10 śmiałków zdecydowało się wybrać na Giewont lub Kopę Kondracką, właśnie tamtędy. Pierwsi założyli fatalny ślad, kolejni go powtórzyli. Zacytuję Szkołę Wspinania Kilimanjaro:

„Na wywołanie lawiny wpływ miało aż 13 osób. Ci z pierwszej trójki, którzy fatalnie założyli ślad, kolejni trzej, którzy dociążali stok podchodząc fatalnym śladem przed zerwaniem lawiny i finalnie Ci, którzy stok dociążyli w 7 osób!”

Pojawiły się opowieści o kozicach, które to podcięły lawinę, ale bardziej prawdopodobną wersją jest jednak czynnik ludzki i to niemały.

Również Szkoła Wspinania Kilimanjaro wkleiła na Facebooku komentarz do filmiku grupki zakładającej ślad:

„Źle założyliście szlak podejścia, w tych warunkach było kilka innych bezpieczniejszych opcji. Lawina zeszła, może kozice miały na to wpływ, ale co dużo bardziej prawdopodobne to zeszła bo jednak to turyści idący Waszym śladem dociążyli stok, którego stabilność już Wy naruszyliście. Chłopak nie przeżył i warto szukać wiedzy bo ona wpływa nie tylko na Twoje bezpieczeństwo!”

Krew mi się w żyłach mrozi jak czytam post TOPRu o wczorajszej akcji…

Nie ma chyba nic gorszego niż przeszkadzanie służbom w akcji ratunkowej, filmowanie i upublicznianie działań. Nie pamiętam, by TOPR kiedykolwiek się aż tak skarżył na zachowanie turystów-gapiów. Co więcej, ratownicy zostali narażeni na zejście kolejnej lawiny, gdyż ci, którzy założyli fatalny ślad – już po obrywie lawiny – zeszli tak samo 🙁 Wynikło to zapewne z ich niewiedzy, ale fakt jest taki, że zostało jeszcze sporo śniegu ponad linią obrywu, czyli tak idealnie żeby się urwał jeszcze kawałek i dostarczył świeżego mięsa do tego gotującego się już kotła.

Zerknęłam w profil jegomościa, który został oznaczony w komentarzach posta TOPRu jako gap… Wrzucił filmik oraz opis swojej wycieczki, a także relację łącznie z filmem ze środka akcji ratunkowej. Nie będę używać epitetów, bo one tak naprawdę dadzą coś może tylko mi, by sobie ulżyć w tym całym podenerwowaniu. Spróbuję wykorzystać jego opis tej wycieczki w celach edukacyjnych by nie powtarzać popełnionych błędów.

Opowieść zaczyna się przerażająco:

❗️”Wyszedłem dzisiaj sam o 8:00 w góry na Giewont”

Nie chodzimy zimą solo, wychodzimy raczej wcześniej, bo szybko zapada zmrok, nie chodzimy na Giewont jak takie kiepskie warunki, tam praktycznie nie ma zupełnie bezpiecznego lawinowo podejścia. Oczywiście są znacznie lepsze niż to, którym poszli. Ale nadal nieco narażone.

❗️”Warunki były ciężkie, w nocy spadło dużo śniegu i szlaki były całkowicie niewidoczne.”

Należy się tu korekta: warunki były beznadziejne. A szlaki nigdy nie są widoczne zimą, i w sumie to wszystko nam z tego powodu jedno, bo absolutnie nie chodzimy nimi. Jednak, jeśli jest to późne wyjście i nie ma śladów na dość popularny Giewont, to znak, że coś jest nie tak.

❗️”Kawałek za schroniskiem spotkałem 3 doświadczonych turystów Wiesia, Jacka i Szymona, do których dołączyłem, bo razem raźniej i bezpieczniej”

Muszę zmartwić, ale nie byli to doświadczeni turyści tylko amatorzy nieznający podstawowego zimowego obejścia na Giewont oraz nieposiadający praktycznie żadnej wiedzy lawinowej (wnioskuję po bardzo złej trasie, którą poszli). Kolejny błąd to owczy pęd. Jak trzech mówi, że ok, to musi być okej, prawda? PRAWDA? ? Dlatego wzrasta poczucie bezpieczeństwa. Złudne poczucie, bo nikt tu nie miał doświadczenia i wiedzy na tyle podstawowej lawinowo by odpuścić, a potem jakkolwiek większej by pójść wypukłością terenu.

❗️”Droga była fizycznie bardzo wymagająca, bo na szlaku byliśmy pierwsi i musieliśmy iść po pas w śniegu żeby zrobić przejście (Wiesiu jesteś kozak ).”

Brak śladów przy starcie o 8? To znaczy, że coś jest nie tak. Śnieg nagle stał się po pas. To znak nawianej poduchy i wejścia w nią. Wiesiu nie jest kozakiem. Ten kto zdecydował to przecierać nie jest kozakiem. Ten kto wybrał tę trasę nie jest kozakiem.

❗️”W oddali było widać osoby, które zaczynały dopiero podążać po naszych śladach.”

Nie powtarzamy błędnie założonego śladu w tak niebezpiecznych warunkach lawinowych. Jednak kolejne osoby najprawdopodobniej byli na podobnym poziomie obeznania z terenem i lawinoznawstwem więc nie zauważyły, że pchają się (za kimś) w niefajny teren. Jak ktoś przeszedł to i ja przejdę – różnie z tym bywa. Czasem się urywa pod drugim. A czasem druga grupka więcej waży i po sprawie. Nie trzeba koziczek.

❗️”Po wejściu na górę była […] nieudana próba ataku na Giewont”

Nie znamy przyczyny nieudanej próby na Giewont….

❗️”Nagle słyszymy helikopter i któryś z chłopaków dostaje telefon, że właśnie zeszła lawina, która porwała parę .”
❗️”Reakcja TOPR była natychmiastowa i bardzo skoordynowana co poskutkowało szybkim znalezieniem kobiety i chwilę później niestety w stanie krytycznym mężczyzny .”

A skąd to wiesz? Czyżbyś im się skrupulatnie przyglądał? Chłopaka szukali 2h… to nie jest chwila.

❗️”Podczas zejścia świadek zdarzenia powiedział nam, że wzdłuż szczytu przebiegły dwie kozice, które wywołały lawinę ? . Dosłownie chwilę po tym jak weszliśmy na górę .”

Należałoby przypuszczać, że dopiero zniszczenie śniegu przez grupę i dociążenie go przez kolejne osoby nierobiące żadnych odstępów (7 osób w kupie!) odniosło sukces. Kozice mogły dopomóc, ale przy takim obciążeniu ludzkim, jakie było tego dnia na trasie nie były one konieczne.

❗️”Pozdrawiam i dziękuję za dzisiejszy dzień Panowie. Mam nadzieję, że uratowany mężczyzna dojdzie do zdrowia .”

Nie dojdzie, bo zmarł w szpitalu. Obawiam się, że TOPR nie dziękuje Tobie.

➡️ Chcę zwrócić uwagę, jak wiele błędów można popełnić jednego dnia.
1. Źle obrany cel, niedostosowany do warunków lawinowych i umiejętności.
2. Brak wiedzy lawinowej.
3. Brak sprzętu lawinowego u turystów (szukali ofiary 2h, znalazł ją dopiero pies lawinowy)
4. Wyjście solo
5. Owczy pęd
6. Późna godzina wyjścia jak na styczeń (szybko zapada zmrok)
7. Zlekceważenie braku śladów
8. Błędna trasa, ekstremalnie niebezpieczna lawinowo. Jest to miejsce oczywiste, które wyjeżdża co rok.
9. Zejście tą samą drogą, która przed momentem się urwała, powyżej obrywu, zostało jeszcze śniegu na tyle by wyjechać ponownie.
10. Zlekceważenie rad osób bardziej doświadczonych (ratownika!)
11. Brak odstępów odciążających oraz za dużo osób.
11. Przeszkadzanie w akcji ratunkowej, kręcenie filmów – to jest skandaliczne i haniebne. (TU NIE DA SIĘ BEZ EPITETÓW)

Reakcja Łukasza Kosuta, przewodnika tatrzańskiego II klasy, ratownika TOPR, na prawdopodobne zlekceważenie porady swojej oraz później ewidentne ratownika z Hali Kondratowej, który odradzał turystom wyjście w ten rejon:

„Nie daje mi spokoju pytanie – czym kierują się ludzie, do których musiała dotrzeć informacja, że jest lawinowa „trójka”, którym spędzający bardzo dużo czasu w górach przewodnicy, instruktorzy, ratownicy próbują bezskutecznie wyperswadować ich pomysły? Czy jest to brak wiary w zdobywane często latami kompetencje? Podejrzenia o złośliwość – „pewnie chcą, byśmy u nich zapłacili ciężką kasę za szkolenia/przewodnictwo”? Czy to po prostu zwykła głupota?”

Treść komunikatu TOPR:

„Tragiczny finał lawiny pod Kondracką Przełęczą.
Wczoraj o 12:30 do centrali TOPR dotarło zgłoszenie o dużej lawinie w rejonie Kondrackiej Przełęczy. Z pierwszych informacji wynikało, że lawina porwała trzy osoby. Jak się później okazało, lawina porwała łącznie siedem osób!!!
Dwie z nich zostały zasypane, z czego jedna osoba (częściowo zasypana kobieta) została odkopana bez urazów jeszcze zanim ratownicy dotarli na lawinisko.
Druga z zasypanych osób została znaleziona przez psa lawinowego po ok. dwóch godzinach od zejścia lawiny. Turysta pomimo zaawansowanych zabiegów medycznych niestety zmarł w szpitalu w Krakowie.
W wyprawę zaangażowanych było 40 ratowników TOPR!!!
Opisując to tragiczne zdarzenie chcielibyśmy podzielić się następującymi wnioskami.
1. Turyści, którzy tego dnia podchodzili w rejonie Przełęczy Kondrackiej zlekceważyli elementarne zasady związane z planowaniem i wyborem trasy podejścia! Nawet pomimo zwracania uwagi niektórym z nich, przez ratownika który akurat przebywał w rejonie schroniska na Polanie Kondratowej!
2. Jesteśmy absolutnie oburzeni faktem, że przypadkowi świadkowie zdarzenia przeszkadzali ratownikom w poszukiwaniach nagrywając telefonami oraz stwarzali realne zagrożenie zejścia lawiny wtórnej na pracujących ratowników schodząc z Przełęczy Kondrackiej w momencie prowadzenia działań ratunkowych.
3. Niektóre z tych osób podzieliły się nagraniami w mediach społecznościowych, stwarzając u potencjalnych odbiorców złudne wrażenie doświadczenia górskiego! Prosimy nie naśladować tych zachowań”

➡️ Zdjęcie osób podchodzących feralnego dnia na Giewont, tuż przed zejściem lawiny. Widać tu stłoczenie grupki.

➡️ Post z opisem wycieczki

Morskie Oko posiada sporo niebezpiecznych punktów, rozpoczynając już na Wodogrzmotach Mickiewicza, gdzie wyjeżdża Żleb Siwarny rozwalając barierki przy drodze. Następnie potężny Żleb Żandarmerii, Głęboki Żleb, który w zeszłym roku przemeblował nam trochę drogę i wyłamał las w dnie doliny, znacznie poniżej szlaku i drogi. Są to punkty położone między pawilonem na Włosienicy a schroniskiem. Tuż przy jeziorze zagraża nam Żleb Marchwiczny (lawina zeszła 28.01.24r. ok. godz. 18-ej uderzając w taflę Morskiego Oka). Dlatego Morskie Oko to nie jest bezpieczny cel na wędrówkę przy lawinowej 3. Po więcej detali polecam lekturę artykułu:

Dlaczego droga do Morskiego Oka jest niebezpieczna lawinowo?

Morskie Oko

Sarnia Skała jest bezpieczna, ale tylko od strony Doliny Strążyskiej. Gdybyśmy chcieli pójść z Kalatówek – czyha na nas niebezpieczeństwo zejścia lawiny ze zboczy Kopy Kalackiej i Wrótek. Jest tam taki charakterystyczny mostek, który ciągle musi być odbudowywany. Teraz wiecie dlaczego. Zdecydowanie lepszym pomysłem jest podejście od Polany Strążyskiej.

Sarnia Skała

Wykorzystano fragmenty map:
http://www.mapytatr.net/PRODUKTY/MAPY_TAT/ZACHODNI/SLICES/zach_i.html
http://www.mapytatr.net/PRODUKTY/MAPY_TAT/WYSOKIE/SLICES/wys_ii.htm

Trebunie Tutki – Z Downa Zwycoj Bywa Wsyndyj

Zakopower – Ej, malućki

Future Folk – Dobrze ześ się Jezu

Various artists – Jezusicek malusieńki

Trebunie Tutki – A wcora z wiecora

Golec uOrkierstra – Gore Gwiazda

Mała Armia Janosika – Dnia jednego o północy

Jako bonus ten piękny utwór Zakopower – Kto nas woła

Morskie Oko, grudzień 2018r.

Dr Maksymilian Solarski znów wybrał się w Tatry by zbadać grubość pokrywy lodowej na jeziorach. Po wykonaniu odwiertów w 25 punktach każdego ze stawów wyniki są następujące:

• Morskie Oko – grubość lodu 19-25cm, średnio ok 21cm
• Czarny Staw Gąsienicowy – grubość lodu 25-41cm, średnio 30cm

Oba stawy są bezpieczne. Jednak z uwagi na odwilż pokryte są ok 2cm warstwą wody i zniechęcają do wchodzenia na nie.

ALE – UWAGA!

Przechodzenie przez środek stawu jest jednym z elementów minimalizowania ryzyka lawinowego i zimowym obejściem zarazem, pod warunkiem grubej warstwy lodu. Co ważne, by stosować zimowe obejście muszą istnieć ku temu przesłanki lawinowe – czyli ścieżka dookoła stawu musi być realnie zagrożona spadnięciem na nią lawiny ze zboczy. Inaczej możemy otrzymać mandat za schodzenie ze szlaku. Przechodzimy pojedynczo, w odstępach, zwykle taka grupka liczy 2-7 osób. Wchodzenie na staw przez 500 turystów w jednym punkcie (przy schodach ze schroniska) może być katastrofalne w skutkach przy cieńszym lodzie. Dlatego prosimy o zachowanie ostrożności i podążanie za wskazówkami ratowników TOPR i Tatrzańskiego Parku Narodowego, bo to ich decyzje wyznaczają turystyczne możliwości.

29 grudnia 2022r. patrol policji wraz ze strażą parku pouczali turystów by nie wchodzili na zamarznięty staw. Dziś, tj. 31 grudnia 2022r., nikt na taflę nie wchodził, nie wiemy jednak czy to z powodu warstwy wody na lodzie, policji straszącej mandatami, czy może jednak – instynktu samozachowawczego.

Badanie grubości lodu na Morskim Oku
Fot. Maksymilian Solarski

Warto też pamiętać, że zwykle najcieńszy lód jest przy wpływie i odpływie jeziora. Nie można gromadzić się w jednym punkcie, np. robić zdjęć grupowych.

W najbliższych dniach spodziewane jest duże ocieplenie, więc grubość lodu zmaleje i może on stać się niestabilny.

Miejsce tuż przy schodkach ze schroniska zagrożone jest też lawinowo – Marchwiczny Żleb wyjechał lawiną chociażby w zeszłym roku niszcząc barierki, tablice informacyjne czy przestawiając o 20m samochód TOPRu. Zostawił śnieg o grubości kilku metrów! Na szczęście stało się to ok 23-ej, gdy nie było tam ludzi. Także podchodźmy do tego miejsca z dużą ostrożnością.

Czarny Staw Gąsienicowy, marzec 2018r.

Wham! Last Christmas on youtube.com

W ten świąteczny czas wszędzie dookoła średnio trzy razy na minutę można usłyszeć słynny przebój zespołu Wham! „Last Christmas”. Pieśń kultowa, legendarna, uwielbiana przez wszystkich, czy to z powodu miłego brzmienia, czy może ckliwego tekstu, a już na pewno przez teledysk ukazujący radosny, ale pełen romantycznych wspomnień, wyjazd bożonarodzeniowy dwóch złamanych serc w gronie nowych partnerów, przyjaciół i w pięknych okolicznościach górskiej przyrody alpejskiej. Bez względu na wiek, znajomość języków obcych, gusta muzyczne czy poglądy, każdy nuci pod nosem ten grudniowy hit. „Last krystmas aj…”, jakoś się przy tym lżej ludziom sprząta i gotuje, za to stacje radiowe i portale internetowe rywalizują wręcz kto puści go wcześniej. Aktualne Warunki zagrały Żorża w tym roku już 27 sierpnia, z myślą o złotym medalu, jednak fani od razu wylali Admince kubeł zimnej wody na głowę i oskubali piórka, bo ponoć RMF FM wyprzedził Warunki o tydzień. I tak czuję dużą poprawę, bo w 2019r. był to dopiero 8 października! Post jak zawsze spotkał się ze sporym entuzjazmem fanów strony:

Ola: Haha zrobiliście mi dzień

Magda: O nie tylko nie to …

Adam: Już się zaczęło xd

Elżbieta: Pierwsi to na pewno nie, ale za to fajniejsi

Marta: Trzeba było ostrzec – trafiona Georgem tak wcześnie

Jednak ja nie o tym. Ja o piętrach roślinności!! Moi drodzy! Każdy przedszkolak już wie, że w Polsce na samym dole jest bałtycka plaża, potem lasy (regiel dolny, regiel górny – do ok 1550m npm), wyżej kosodrzewina do 1850m npm, a nad nią hale i turnie. Alpy te granice mają nieco podwyższone, tego uczą się dopiero licealiści, ale co nie zaskakuje – tu też lasy z wysokością przestają rosnąć, tyle że dopiero na ok 2000m npm. W 1984r. gdy kręcono teledysk do Last Christmas, podział na piętra roślinności na świecie już obowiązywał. Więc jak można wsiąść do kolejki w Saas-Fee i wysiąść z niej na 3000m npm w gęstym lesie, gdzie stoi świąteczny dom???? Odkąd pracuję w Tatrach, za każdym razem gdy widziałam ten teledysk miałam zwarcie w mózgu. Postanowiłam więc przeprowadzić śledztwo!

Teledysk kręcono w Szwajcarii, w Saas-Fee (1800m npm). Kolejka Felskinn, którą towarzystwo wjeżdżało na imprezę kończy jazdę na 3000m npm. Teoria pięter roślinności jest tu nieubłagana i wszystkim racjonalistom wprowadza niepokój w świąteczny czar „Last Christmas”. Śledztwo me z początku wykazało, że mamy tu mistyfikację, zerżniętą nieco z naszego Janosika (1973r.). Tytułowy bohater serialu o zbójnikach na własny ślub z Maryną z Polany Chochołowskiej wchodził do kościoła w Dębnie Podhalańskim. I tak też myślałam, że zrobił Wham! Wsiadł do kolejki w Saas-Fee i wysiadł teleportem nie wiadomo gdzie, bo na pewno nie na górnej stacji, na co ewidentnie wskazuje roślinność. Jednak po głębszej analizie problemu odkryłam kolejne fakty – dom, w którym George Michael i jego przyjaciele spędzali święta prawie 40 lat temu faktycznie istnieje i znajduje się na dole, w miasteczku, z którego startuje wagonik.

Po kolejnych sekundach oglądania teledysku odkryłam, że to nie mistyfikacja, a zwyczajne pominięcie! Nie tylko kawałka scenariusza, a przede wszystkim kamerzysty, który został biedny na dole, nagrał tylko jak odjeżdżają. Bo nikt nie przewidział, że to przecież nie jest kot Schrödingera – nie mógł być jednocześnie przy kolejce, w kolejce i na stacji górnej. Także chcąc nie chcąc zastosowano tu ZŁOTĄ ZASADĘ GÓR: co się wydarzyło na 3000 zostało na 3000 i na pewno nie były to święta w alpejskim domu. A że komóreczek wtedy nie było, to nie wyciekły żadne amatorskie filmiki z tej wycieczki, natomiast bezlitosny budżet przewidywał tylko jeden przejazd, bo tanie to to umówmy się nie jest, i powtórka z kamerą na pokładzie nie była możliwa. Zjechali więc bez nagrania do kamerzysty, który to zaczął ponownie kręcić jak tylko zobaczył wagonik i tak oto mamy scenę zjazdu kolejki (wykorzystaną jako retrospekcja w dalszej części teledysku) i dojście po wysokogórskiej przygodzie do domku w Saas-Fee, gdzie spędzili wszyscy razem święta.

Wesołych przygotowań przedświątecznych! Maja

PS. Tak naprawdę, to w ogóle kolejką nie pojechali, próbowali dwa razy, ale zawsze ktoś panikował, że się urwie.

Od czego zacząć?

Najpierw warto przyjrzeć się swojej formie i umiejętnościom górskim. Jeśli sprawnie poruszamy się po najtrudniejszych szlakach Tatr, czyli całej Orlej Perci, mamy bardzo dobrą kondycję do pokonywania dużego przewyższenia, możemy już bezpiecznie myśleć o wyprawach poza szlakiem na najwyższe wierzchołki Tatr Słowackich.

Czy na Gerlach prowadzi znakowany szlak?

Nie, to wyjście pozaszlakowe. Kiedyś faktycznie istniał tam szlak, jednak Słowacy go zamknęli i zdemontowali część sztucznych ułatwień, co znacznie utrudniło przejście. Gerlach to duży, skomplikowany masyw, zdobywając go zahaczamy już o pojęcie taternictwa, czyli dróg wspinaczkowych w żaden sposób nieoznakowanych. Najłatwiejsza trasa na szczyt trudnościami przypomina naszą Orlą Perć (0+), jednak samodzielnie przejście jest niełatwe ze względu na zawiłości topograficzne. Najprostsza droga na Króla Tatr prowadzi z Doliny Wielickiej przez Próbę Wielicką na szczyt, następnie zejście odbywa się przez Próbę Batyżowiecką do Batyżowieckiego Stawu. Istnieją różne wyceny wspinaczkowe tej drogi, porównanie do Orlej Perci powinno dobrze oddać jej charakter. Oczywiście istnieją na Gerlach też inne trasy, jednak znacznie trudniejsze. My skupiamy się na turystach pieszych i to właśnie dla nich przygotowaliśmy ten artykuł.

Czy muszę wynajmować przewodnika?

Przepisy Tatr Słowackich narzucają konieczność wynajęcia przewodnika wysokogórskiego na trasy poza szlakiem do II stopnia trudności skali wspinaczkowej UIAA włącznie. Tak więc najprostsze podejście na Gerlach obarczone jest obowiązkiem przewodnickim. Taternicy, czyli osoby uprawiające wspinaczkę w Tatrach, mogą pokusić się już o samodzielne pokonanie trudniejszych dróg wprowadzających na Gerlach, np. drogę Martina (Martinkę).

Jakiego przewodnika potrzebuję by wejść na Gerlach?

Przewodnikiem uprawnionym do prowadzenia wycieczek wysokogórskich w Słowacji jest horsky vodca, w Polsce zwany przewodnikiem ivbv, czyli osoba zrzeszona w Międzynarodowej Federacji Związków Przewodnickich UIAGM/IVBV/IFMGA. W naszym kraju przewodników tych skupia Polskie Stowarzyszenie Przewodników Wysokogórskich. Na stronie stowarzyszenia znajdziecie listę osób z licencją na prowadzenie wycieczek wysokogórskich m.in. w Słowacji, w tym na Gerlach. Warto zauważyć, że przewodnicy ivbv bezpiecznie i profesjonalnie wprowadzą Was też znacznie wyżej, m.in. na Mont Blanc, koniecznie sprawdźcie ich pełną ofertę!

Czy polski przewodnik tatrzański może prowadzić na Gerlach?

I tu zaczyna się niemały kłopot. Przewodnik tatrzański to uprawnienie tylko polskie, jednak można starać się o uznanie tego zawodu za granicą. Przez zawiłości przepisów wydawania zezwolenia na pracę w Słowacji przewodników polskich wyższych klas, z jednej strony tak, z drugiej nie bardzo. Wyjaśniliśmy to nieco w artykule nt przewodnictwa, zerknijcie koniecznie na akapit o przewodnikach tatrzańskich II klasy.

Jak wygląda wycieczka na Gerlach?

Przewodnik zadba o to, by klienci poznali zawczasu wszelkie detale wyprawy, a także wyposaży ich w niezbędny sprzęt wspinaczkowy. Jednak warto zaznajomić się z ogólnym przebiegiem wycieczki zanim się podejmie decyzję „GO”.

Na wycieczkę, w zależności od warunków i trudności drogi, mogą iść z jednym przewodnikiem 2 (zima, oblodzenie lub droga powyżej II) lub 3 osoby. Wyjścia odbywają się albo z parkingu w Tatrzańskiej Polance albo ze Śląskiego Domu. Każdy uczestnik posiada kask i uprząż, niedługo po zejściu ze szlaku cały zespół, wraz z przewodnikiem, wiąże się liną i od tej pory wycieczka odbywa się na asekuracji zwanej „krótką liną”. Zwykle kilka grup wchodzi na szczyt każdego dnia, wspinają się jedna po drugiej, dlatego należy uzbroić się w odrobinę cierpliwości, jeśli zdarzy się zastój. Najtrudniejszy moment znajduje się na zejściu, jest on nazwany Batyżowiecką Próbą i tu trzeba pokonać niewysoką, pionową płytę, ułatwioną klamrami. Sporym zagrożeniem jest burza lub sam deszcz, w żlebie na zejściu potrafi się stworzyć kaskada (niosąca oprócz wody i kamienie) przelewająca się przez turystów. Do pokonania jest tu ok 1100-1800m przewyższenia (w zależności od punktu startu), wycieczka ta należy do trudnych kondycyjnie. Przejście pętli od Śląskiego Domu zajmuje ok 7h.

Ubiór obowiązuje taki sam jak na Orlej Perci. Latem obuwie zapewniające stopom świetną przyczepność do skały i elastyczność ruchu. Zimą buty wysokie, sztywniejsze i dopasowane do nich raki. Plecak musi pomieścić dodatkowy sprzęt – kask i uprząż.

Idąc na wycieczkę z przewodnikiem można spokojnie zawierzyć mu swoje bezpieczeństwo. Należy bezwzględnie wykonywać jego polecenia, absolutnie nie wypada podważać podjętych przez niego decyzji, a tym samym autorytetu, bo tak naprawdę nie ma większego specjalisty od gór niż on. Warto wykorzystać ten czas do zadania nurtujących Was pytań o sprzęt czy trudność innych wyjść. Na pewno profesjonalnie doradzi. Przewodnicy wysokogórscy nie „niańczą” klientów jak przewodnicy tatrzańscy III klasy, musicie być już samodzielni w górach idąc na wycieczki z nimi. To świetni wspinacze, narciarze, często ratownicy TOPR. Poważni ludzie w ekstremalnie odpowiedzialnej pracy. Z pewnością sprawią, że wejście na Gerlach będzie wspaniałą przygodą!

Chcę zdobyć Gerlach Martinką!

Jeśli Twoje umiejętności techniczne już na to pozwalają – nie ma problemu, wtedy przewodnik zabiera maksymalnie 2 osoby, drogę Martina zwykle rozpoczyna się na Litworowej Przełęczy i granią dociera na szczyt Gerlachu.

Jak zamówić przewodnika?

Najlepiej wybrać przewodnika ze strony Stowarzyszenia PSPW i do niego zadzwonić. Terminy na lato należy rezerwować już wczesną wiosną. Kolega przewodnik poradził, że gdy nie wiecie kogo wybrać, to weźcie po prostu ładniejszego 😉 Tak naprawdę wszyscy przewodnicy ivbv są identycznie wyszkoleni.

Czy polecicie któregoś przewodnika?

Współpracujemy od lat z kilkoma przewodnikami ivbv, znajdziecie ich na naszej stronie.

Kiedy najlepiej wybrać się na Gerlach?

Sezon zimowy trwa od 15.12 – 15.04. Sezon letni od 1-15.06 – 1.11. Najpiękniejszy latem pogodowo powinien być sierpień, zimą – marzec. Zimą chodzi się tylko przy bardzo stabilnych warunkach lawinowych, w obie strony od Batyżowieckiego Stawu. Latem nie chodzi się gdy pada lub są złe prognozy burzowe, silny wiatr, samo zachmurzenie nie jest powodem odwołania wycieczki.

Ile kosztuje wycieczka na Gerlach?

Ceny są zróżnicowane, każdy przewodnik ma własny cennik. Jednak można się odrobinę sugerować cennikiem przewodników słowackich. Jest to sam koszt przewodnictwa i sprzętu za cały zespół (zwykle 3 os.), do którego należy doliczyć opłaty dodatkowe: ubezpieczenie, transport, parking, na innych wycieczkach też kolejkę, i wiadomo – pyszną kawę w Śląskim Domu!

Co polecacie zdobyć jako następne?

Polecamy Wysoką! Popatrzycie tam na Rysy z góry!

Możesz wspierać regularnie lub jednorazowo moją pracę na Zrzutka.pl!

Dziękuję!

Problem lawinowy: ŚNIEG ŚLIZGAJĄCY SIĘ

Lawina w Bieszczadach?!

Tak, jak najbardziej! Wczoraj z Wielkiej Rawki w Bieszczadach zeszła lawina gruntowa. Pęknięcia na śniegu zwiastujące jej zejście pojawiły się wiele dni wcześniej. Problem lawinowy, który tu wystąpił to właśnie śnieg ślizgający się po podłożu. W takiej lawinie ześlizguje się generalnie wszystko aż do gruntu. Sygnałem ku temu są zwykle powstające pęknięcia w miejscu możliwego obrywu, czasem kształtem na górze w miejscu obrywu przypominają rybi pysk, jednak nie zawsze te zmiany uprzednio występują. Zerknijcie na galerię by zobaczyć, co wydarzyło się w Bieszczadach, gdzie tak naprawdę problem lawinowy nie jest ogłaszany, podawany jest on tylko dla rejonu Tatr.

Zdjęcia: Bartek Czado (pęknięcia), GOPR Bieszczady (lawinisko)

Wiele osób dziwi lub wręcz oburza, gdy wrzucamy zimą zdjęcia ludzi wędrujących na wskroś stawu, po jego zamarzniętej tafli. Czy to bezpieczne? Czy lód się nie załamie? Czy przepisy na to zezwalają?

Morskie Oko, fot. Przewodnik Tatrzański Maja Sindalska

Odpowiedź na te pytania brzmi: zależy kiedy. Generalnie gdy lód tatrzańskich stawów osiągnie już wystarczającą grubość, wchodzenie na niego jest bezpieczne, a nawet wskazane o wiele bardziej niż okrążanie stawów pod lawiniastymi ścianami. Przepisy Tatrzańskiego Parku Narodowego dopuszczają zboczenie z linii szlaku w celach zapewnienia bezpieczeństwa lawinowego, ale tylko w najbliższym otoczeniu znakowanej ścieżki. Przejście przez staw jest taką właśnie modyfikacją. O tym, czy lód jest już bezpieczny dowiecie się od TPN, TOPR lub choćby Aktualnych Warunków w Górach.

Media bardzo słusznie przestrzegają przed wchodzeniem na lód, ale robią to tylko jesienią lub na początku zimy oraz późną wiosną, gdy jest on zbyt cienki by wytrzymać nacisk powodowany przez człowieka. Zimą jednak, na porządnie zmarzniętą taflę śmiało można wchodzić, pod warunkiem, że nie trwa właśnie dłuższa odwilż.

Zachowując zasady bezpieczeństwa, wędrowanie zimą przez tatrzańskie stawy jest ZALECANE i najpewniejsze, jeśli chodzi o zagrożenie lawinowe. Nie jest to widzimisię niezdyscyplinowanych turystów, brak odpowiedzialności czy skracanie drogi, a najlepsza linia zimowego przejścia. Wędrujemy przez Czarny Staw Gąsienicowy, Morskie Oko i Czarny Staw pod Rysami dopóki wiosną nie pojawią się ogłoszenia, że lód jest już zbyt cienki.

Pamiętajcie też, że niebezpieczne są miejsca dopływów i opływów wody oraz by nie gromadzić się w jednym punkcie na lodzie – np. nie prowokujmy 50-os. grupy by zrobić sobie grupowe zdjęcie.

Aktualnie z powodu odwilży na stawach pojawiła się warstwa brei śnieżnej, która bez woderów bardzo skutecznie zamoczy buty, gdyż sięga kolan. Niebezpieczne są miejsca dopływów i odpływów wody ze stawów.

Chcesz dowiedzieć się więcej o tatrzańskich stawach zimą?
Zostań naszym Patronem i otrzymaj artykuł PREMIUM na ten temat.

Kuźnice, 25.07.2019r.

Najbardziej dramatyczne miejsca to jak zwykle Morskie Oko oraz kolejka na Kasprowy Wierch. Choć nie brakło i amatorów Gubałówki czy pienińskich Trzech Koron, gdzie również tworzyły się spore zatory. Krupówki wyludniały.

Kolejka do toalety w schronisku Murowaniec na Hali Gąsienicowej stykała się z kolejką z baru – ciężko było wybrać, w której stanąć najpierw, panowie nie wytrzymywali tego napięcia i załatwiali swe potrzeby w kwitnącej już okolicznej wierzbówce kiprzycy.

Droga do Morskiego Oka klasycznie zablokowała się wczesnym rankiem, to, co działo się nad jeziorem to istny koszmar, do żyjących tam pstrągów dołączyły nadbrzeżne sardynki pościskane między sobą.

Niewiarygodnym wręcz powodzeniem cieszyła się kolejka do kolejki na Kasprowy Wierch. Stało w niej kilkaset osób, końca ogonka nie było widać spod kas. Napotkane wieczorem w „Kolibce” starsze małżeństwo z Niemiec czekało „tylko” 3,5h, co wspominali jako koszmar (pamiętajmy, że był to gorący dzień), jednak prasa rozpisywała się i o 6h oczekiwania. Niesamowite nie jest to, ile osób postanowiło wybrać się w tym dniu na Kasprowy Wierch kolejką bez wcześniej kupionego biletu, bo wiadomo, przejażdżka piękna, a to, ile z nich nie zrezygnowało widząc ogrom ludzi czekających na wjazd. Cierpliwość godna podziwu.

Naturalnie osoby, które kupiły sobie bilet online (20zł drożej niż w kasie w Kuźnicach), nie oczekiwały wcale, wjeżdżały o ustalonej na bilecie godzinie. Niestety wspomnieni turyści z Niemiec o takiej możliwości nie słyszeli, jak i zapewne pozostałe setki (a może już tysiące?) osób. Bilet online można było kupić jeszcze w przeddzień, w większej ilości na wieczorną godzinę (po 18-ej), pojedyncze wjazdy dostępne były na przeróżne godziny przez cały dzień. Jednak każdy, kto zerknąłby na prognozę pogody oraz czas zachodu słońca, wydedukowałby, że również 18:10 jak i 19:00 to jest bardzo dobry czas na wjazd, będzie pogodnie, a do zmierzchu nadal prawie 3h.

Kasa express

Z pomocą turystom przyszła kasa express PKLu, która znajduje się w Biurze Obsługi Klienta w Kuźnicach tuż obok kasy tradycyjnej, a o istnieniu której niewiele osób wie. Niestety nie udało nam się dowiedzieć w Biurze Prasowym PKLu jaki był oficjalny cel wprowadzenia takich biletów, objęte zostało to milczeniem. Ale oczywistym jest, że zdesperowany turysta  bez oporów zapłaci PKLowi za legalny, natychmiastowy wjazd 50zł więcej, w końcu to kwota nadal tańsza niż u koników. Lecz takie „premiowanie” bogatszych pozostawia niesmak.

Cennik express

Co bardziej świadomi turyści znający tę magiczną kasę express naturalnie zaczęli się ustawiać w kolejce do niej. Było ich 25 lipca tak wielu, że sprzedaż przyspieszonych wjazdów została zablokowana jeszcze przed 11-ą, rozczarowując ustawiony już spory sznureczek niezważających na koszty turystów. W tym momencie doszło do kuriozalnej sytuacji, gdy mamy już nie jedną, a dwie kolejki do kolejki na Kasprowy Wierch. Pierwsza tradycyjna, druga dla turystów o zasobniejszych portfelach, „uprzywilejowanych”. Niestety nie uzyskaliśmy od PKL informacji o ilości biletów w każdej z puli.

Gdy powyższe trzy sposoby zawodzą, jest jeszcze kilka rozwiązań. Jednym z nich jest zmiana planów (gorąco polecamy), ale z odsieczą co bardziej upartym przychodzą najmniej lubiani przez wszystkich – koniki. To osoby odsprzedające sporo drożej zakupione wcześniej bilety lub miejsce w kolejce. Spotkać ich łatwo – niektóre (a może i wszystkie) busy do Kuźnic zatrzymują się nieco wcześniej na parkingu, gdzie od razu podchodzą do nas osoby oferujące bilety online na daną godzinę. Cena 150zł – 70zł drożej niż w kasie, 50zł drożej niż online. Praca konika nie należy do łatwych, to trochę loteria, gdyż kupują bilety ok. tydzień wcześniej, nie znając dobrze prognoz pogody. Ryzykują, czasem biletów nie sprzedają wcale, bo leje. Summa summarum jednak zarabiają, bo to robią, jednak nie jest to biznes ani legalny, ani przyjemny, a cena za bilet spokojnie można powiedzieć – kosmiczna. Można też kupić miejsce w kolejce. Podaje się imię konikowi, ten przekazuje je kolejkowemu czekającemu w kolejce, następnie idzie się jak do kolegi, który to woła nagle po imieniu – „hej Kaśka tu jestem!!! Nareszcie jesteście”. Po odstąpieniu miejsca taki kolejkowy idzie znów na koniec i proceder się powtarza. Taka sprzedaż miejsc niestety wiąże się z awanturami, rękoczynami, wkraczaniem do akcji ochrony (jedna z naszych czytelniczek opisywała, że ochrona pacyfikuje awanturujących się, nie tych kupujących miejsca od koników !). Co na to PKL?

„Spółka nie ma formalnych możliwości weryfikacji biletów i podejmowania działań przeciwko tej praktyce”

Powyższe rozwiązania nie zachęcają? Proponujemy najlepsze – spacer na Kasprowy Wierch! O możliwych trasach napiszemy w kolejnym artykule, lecz kto sobie pomyślał „a wejdę i zjadę kolejką” ten popełnił spory błąd logistyczny. Ok 100 osób oczekiwało wczoraj na szczycie w kolejce do zjazdu! To piechurzy, którzy weszli, ale zechcieli zjechać. Biletu w dół nie da się kupić nigdzie indziej jak na szczycie. Koszt kosmiczny – 65zł, kto kupi bilet wchodzi od razu, brak możliwości kupna zjazdu na daną godzinę. Turyści, którzy mieli bilet w dwie strony zjeżdżali o wyznaczonej godzinie bez oczekiwania.

Kolejka do zjazdu

Tradycyjnym dniem na rozpoczęcie wypasu w Tatrach jest 23 kwietnia, czyli dzień św. Wojciecha, lub gdy trawa na halach osiągnie wysokość min. 8cm. Odbywa się wtedy uroczysty przemarsz baców, juhasów i honielników z owcami nazywamy redykiem. Zwierzęta spędzą resztę wiosny i lato w górach, a powrócą na niziny w okolicy św. Michała Archanioła, czyli 29 września, kiedy to odbędzie się drugi uroczysty redyk – jesienny. Jeśli pogoda na to pozwala – zostają w górach kilka dni dłużej.

Więc jak to jest z tymi oscypkami?

Owca wychodząc na redyk wiosenny, na halę, jest zabierana od jagnięcia, które dotychczas karmiła, dlatego jest dojna, a na podstawie ilości mleka jaką daje wycenia się jej wartość do rozliczeń po sezonie między właścicielem owcy a bacą. Jednym z obowiązków pasterzy jest trzy/dwa razy dziennie dojenie owiec, co wcale nie jest lekką pracą. Na początku wypasu zwierzę daje mleka dość dużo, potem jego ilość się sukcesywnie zmniejsza, aż laktacja całkowicie zanika na jesieni. Jak wiemy, sery takie jak oscypek czy bryndza produkuje się z mleka wyłącznie owczego, dlatego niemożliwe jest ich wytwarzanie, gdy tego mleka nie ma. I oto zagadka rozwiązana. Prawdziwego oscypka można kupić tylko i wyłącznie od maja do września/października. Potem jest to niemożliwe, gdyż nie ma go z czego wytworzyć.

Serki, które górale oferują w sezonie zimowo-wiosennym to nic innego jak serki krowie, o barwnej nazwie „scypki”, „serki górskie” czy „góralskie”. Nie mają one jednak za wiele wspólnego z prawdziwym oscypkiem czy bryndzą, które wytwarzane są z sera owczego od maja do września, kiedy to owce dają mleko. Nie wierzcie również w bajki o mrożeniu mleka na zimę 😉 Odkąd oscypek został w 2007r. ustandaryzowany i chroniony jako produkt regionalny przez Unię Europejską, oszustw jest znacznie mniej.

W Tatrach na kilku halach ma miejsce od 1981r. kulturowy wypas owiec, mający na celu zachowanie elementów tej pięknej tradycji w stanie niezmienionym. Bacowie noszą góralskie stroje, używają tradycyjnych sprzętów, a sery wytwarzane są na miejscu w bacówce, bez użycia prądu.

Na zdjęciu Hala Gąsienicowa sprzed lat, dziś wypas się już tutaj nie odbywa. Ale zobaczycie go na polanach: Rusinowej, Kopieniec, Wielkiej Polanie Kuźnickiej, Kalatówkach, Wyżniej Kirze Miętusiej w Dol. Kościeliskiej, Huty Lejowe i Chochołowskiej.

Fot. Stanisław Pawlikowski