➡️ DLA ADIDASKÓW ODPOWIEDNIE BĘDĄ SZLAKI:

– Regle, czyli część Tatr zalesiona, do 1500m npm, położona blisko Podhala.

– w Słowacji: Dolina Juraniowa, Popradske Pleso, Dolina Kieżmarska

– Wszystkie doliny poza:

* szlakami za Gęsią Szyją (Rówień Waksmundzka itd.), Trzydniowiański Wierch, Grześ – tu adidaski ewentualnie przemoczysz, ale się nie zabijesz

* Doliną Pięciu Stawów Polskich – tu się już możesz zabić

➡️ JAKIE SZCZYTY MOŻESZ ZDOBYĆ BEZ SPRZĘTU ZIMOWEGO?

– Gęsią Szyję z Rusinowej Polany

– Sarnią Skałę

– Kopieniec Wielki

– Nosal

– Giewont z Hali Kondratowej i Małej Łąki (małe płaty śniegu, schodzi się słabo w miękkich butach, w twardych będzie ok, w raczkach super)

– Kopa Kondracka z Kondrackiej Przełęczy (płaty)

– Trzydniowiański Wierch z Polany Trzydniówki, z Doliny Jarząbczej płaty śniegu

– Grześ, Rakoń, Wołowiec granią od Grzesia (płaty)

➡️ GDZIE MOŻESZ IŚĆ MAJĄC RACZKI I KIJE?

– Kasprowy Wierch

– Czarny Staw Gąsienicowy

– Karb z Zielonego Stawu Gąsienicowego

– Baraniec

– Starorobociański Wierch

– Kończysty Wierch

– Czerwone Wierchy przez Kondracką Przełęcz

➡️ JAKIE JEZIORO MOŻESZ BEZPIECZNIE ZOBACZYĆ bez sprzętu zimowego?

– Morskie Oko

– Smreczyński Staw

– Popradzki Staw

– Zielony Staw Kieżmarski

➡️ GDZIE MOŻESZ WEJŚĆ Z PSEM?

– Dolina Chochołowska

– Droga pod Reglami

– wybrane szlaki w Tatrach Słowackich, np. niebieski do Popradskego Plesa, żółty Doliną Cichą Liptowską. Mapę dozwolonych szlaków wklejam niżej.

➡️ GDZIE NA NARTY?

– Kocioł Gąsienicowy (Kasprowy Wierch) (do 3.05)

– Rysy powyżej Czarnego Stawu pod Rysami (do odwołania przez TPN)

➡️ CZY Z KOLEJKI NA KASPROWY DA SIĘ GDZIEŚ IŚĆ BEZ SPRZĘTU?

– na Beskid 2012m npm

– do restauracji

Nawet zejście na Halę Gąsienicową jest jeszcze zaśnieżone. Gdy się to zmieni – poinformuję.

➡️ W MOKRYM KOPNYM ŚNIEGU OBOWIĄZUJE SCHODZENIE Z PIĘTY – STOPA FLEX CAŁY CZAS. WYBIJAMY STOPNIE PIĘTĄ W DÓŁ, CIĘŻAR CIAŁA NA NODZE SCHODZĄCEJ.

❗️WSZYSTKO WYŻEJ WYMAGA ZNAJOMOŚCI LAWIN, TURYSTYKI ZIMOWEJ I PEŁNEGO ZIMOWEGO SPRZĘTU.

Gdy tylko otrzymam informację o kolejnych wytopieniach – będę aktualizować tę listę, więc dobrze to sobie zapisać lub udostępnić by być na bieżąco.

➡️ TATRZAŃSKI PARK NARODOWY

By zaparkować na Palenicy Białczańskiej należy mieć wykupiony online na ten dzień bilet parkingowy.

Przypominam o zakazie kąpieli w stawach (również moczenie nóg jest zabronione), wprowadzania psów, kotów i małp (poza Doliną Chochołowską i Drogą pod Reglami), wędrowania po zmroku, lotów dronem i palenia papierosów (palić można tylko w palarniach wyznaczonych przy schroniskach).

Do 15 maja zamknięte są następujące odcinki szlaków turystycznych:

– Przełęcz w Grzybowcu – Wyżnia Kondracka Przełęcz

– Dolina Tomanowa – Chuda Przełączka

– Dolina Pięciu Stawów Polskich – Świstówka Roztocka – Morskie Oko

➡️ POGODA

Do piątku włącznie w wyższych partiach będzie mocno wietrznie. Słonecznie z możliwymi chmurkami. Od piątku możliwe przelotne opady. Sobota pochmurna. Ciepło, na Kasprowym Wierchu ok 7 stopni w dzień, w nocy 3. W Zakopanem temp. max 18 stopni.

➡️ WARUNKI NA SZLAKACH

Granica 0 stopni C dopiero na ok 3000m. Oznacza to mocne topnienie pokrywy śnieżnej w całych Tatrach i lawiny, również gruntowe. Praktycznie w każdym możliwym dla nich miejscu. Mogą docierać w miejsca, gdzie śniegu już w ogóle nie ma. Absolutnie nie chodzimy wyżej letnimi szlakami, a nadal gdzie to konieczne – zimowymi obejściami. Często szlaki będą przeplatane – wytopienie na zmianę z zaśnieżeniem. Szczególnie zdjęcia graniowe mogą dawać poczucie, że jest już lato, ale często śniegi zalegają właśnie na dojściu na grań.

❗️Obowiązuje zakaz wchodzenia na zmarznięte stawy, lód jest zbyt cienki.

Przydatne linki:

• Pogoda https://www.meteoblue.com/en/weather/week/zakopane_poland_308086
• Komunikat lawinowy:  https://lawiny.topr.pl/
• Tatrzański Park Narodowy Polska (TPN) https://tpn.gov.pl/
• Tatrzański Park Narodowy Słowacja (TANAP) https://www.tanap.sk/

Mapa zamkniętych szlaków zimą w TANAPie (do czerwca).

Mapa szlaków w TANAPie, na które można wejść z psem.

Przygotowała: Przewodnik Tatrzański Maja Sindalska

Adminka wróży rok 2024 w Tatrach!

Luty będzie śnieżny, będzie też mróz.

Marzec jak luty, jednak widzę 14. i po 20. słońce. Podhale dostrzeże pierwszego krokusa na swoim ciele i obstawiam, że opublikuje go w social mediach mężczyzna o imieniu Przemek.

Kwiecień będzie jak na Teneryfie – ciepło, słonecznie. Zamiast wulkanicznego piachu jednak śnieg i lód. 8. zakwitną krokusy! Widzę bitki o parking na Siwej Polanie. W tym roku wydarzy się fioletowy dywan krokusów! Wychodzące z nor świstaki pojawią się koło 24. i od 25. zostanie wprowadzony zakaz narciarstwa. Nie, jeszcze nie jeździ traktor w Chochołowskiej.

Maj pachnie mi bzem. Ale nie w Tatrach i na Podhalu. Rusza traktor w Chochołowskiej i rowery u Holka. Warunki narciarskie w majówkę przyzwoite na Kasprowym. Wyczuwam zamknięcie kolejki szóstego. Rysą pojeździmy do połowy miesiąca. Pierwsza burza. Widzę dużo wycieczek szkolnych przemierzających dolinki. Na 21. brakło przewodników.

Czerwiec – na Podhalu kwitnie bez. Pierwsze wypadki ludzi w adidasach w wyższych partiach Tatr, bo nie wiedzieli, że tam nadal śnieg. W dolinach dalej młodzież szkolna. Śniegi pomału topnieją. Tatry są wspaniale łaciate jak krowa Mućka. Pod koniec miesiąca widzę jeszcze śniegi na Rysach, Orlej Perci.  Górale narzekają, że słaby sezon będzie.

Lipiec – ostatnie wypadki na śniegu. Zaczyna się w Tatrach lato. Widzę wiele nieprzyjemnych rzeczy, skrzywioną minę przyrody, przerażenie zwierząt. 20. zaczyna różowić się wierzbówka kiprzyca. Najazd na Halę Gąsienicową.

Sierpień – wierzbówka na Hali Gąsienicowej traci życie koło 3. zadeptana przez influenzerów. Przyroda płacze nad swym losem. Tłumy. Awantury. Brak możliwości odpoczynku. 10. brakło chleba w sklepach. 11. chipsów. 12. wody na Olczy.

Wrzesień – przyroda nadal płacze, ledwo już żyjąc. Siódmego najprawdopodobniej spadnie śnieg. Trawki zaczną się czerwienić, mróz przyjdzie koło 23. Odpowiem już dziś na pytanie czy można już na Czerwone Wierchy – jeszcze nie można!

Październik – już można na Czerwone Wierchy! Tamże tłumy. Przyroda już umiera na zimę, więc jej wszystko jedno. Wracają szkoły.

Listopad – spadnie śnieg. Pierwszy i drugi. Andrzej Bargiel idzie na skitury.

Grudzień – spadnie trzeci śnieg. Czyli już zostanie. Będzie mróz. Ludzie bez raczków będą walczyć o życie nad Morskim Okiem. Zmrok w Tatrach zapadnie codziennie ok 15:30, turyści będą głęboko zszokowani obyczajami astro tego regionu Polski. Odwołano Sylwestra Marzeń. 31 ktoś odpala race na Giewoncie.

Życzę bezpiecznego roku w górach!

Morskie Oko posiada sporo niebezpiecznych punktów, rozpoczynając już na Wodogrzmotach Mickiewicza, gdzie wyjeżdża Żleb Siwarny rozwalając barierki przy drodze. Następnie potężny Żleb Żandarmerii, Głęboki Żleb, który w zeszłym roku przemeblował nam trochę drogę i wyłamał las w dnie doliny, znacznie poniżej szlaku i drogi. Są to punkty położone między pawilonem na Włosienicy a schroniskiem. Tuż przy jeziorze zagraża nam Żleb Marchwiczny (lawina zeszła 28.01.24r. ok. godz. 18-ej uderzając w taflę Morskiego Oka). Dlatego Morskie Oko to nie jest bezpieczny cel na wędrówkę przy lawinowej 3. Po więcej detali polecam lekturę artykułu:

Dlaczego droga do Morskiego Oka jest niebezpieczna lawinowo?

Morskie Oko

Sarnia Skała jest bezpieczna, ale tylko od strony Doliny Strążyskiej. Gdybyśmy chcieli pójść z Kalatówek – czyha na nas niebezpieczeństwo zejścia lawiny ze zboczy Kopy Kalackiej i Wrótek. Jest tam taki charakterystyczny mostek, który ciągle musi być odbudowywany. Teraz wiecie dlaczego. Zdecydowanie lepszym pomysłem jest podejście od Polany Strążyskiej.

Sarnia Skała

Wykorzystano fragmenty map:
http://www.mapytatr.net/PRODUKTY/MAPY_TAT/ZACHODNI/SLICES/zach_i.html
http://www.mapytatr.net/PRODUKTY/MAPY_TAT/WYSOKIE/SLICES/wys_ii.htm

Tatry, Morskie Oko, fot. Paweł Domański

Zróżnicowanie grubości lodu wynosiło odpowiednio na akwenach:

• Morskim Oku kilka cm (od 21 do 30 cm, na podstawie 28 odwiertów)
• Czarnym Stawie Gąsienicowym kilkadziesiąt cm (od 20 do 50 cm, na podstawie 23 punktów)
• Czarnym Stawie pod Rysami kilkadziesiąt cm (od 30 do 50 cm, na podstawie 18 punków badawczych)
• Smreczyńskim Stawie kilka cm (maksymalna grubość lodu wyniosła 30 cm, a minimalna 25 cm, na podstawie 12 pomiarów)

Pokrywy lodowe badanych zbiorników są obecnie stabilne i można z nich bezpiecznie korzystać (w ujemnej temperaturze powietrza).

Wędrowanie przez środek stawu jest najlepszym zimowym obejściem pod kątem bezpieczeństwa lawinowego. Niektóre miejsca, np. zejście ze schroniska nad Morskim Okiem nad jezioro, są mocno zagrożone lawinowo i nie należy tam stać, spacerować gdy śniegi są niestabilne. W zeszłym roku lawina z Marchwicznego Żlebu zniszczyła schodki, tablice informacyjne i pozostawiła kilkumetrową warstwę śniegu.

W przypadku dłuższego ocieplenia należy zbadać lód ponownie, czy nadal jest stabilny.

Badanie grubości lodu na Morskim Oku
Fot. Maksymilian Solarski

Morskie Oko, grudzień 2018r.

Dr Maksymilian Solarski znów wybrał się w Tatry by zbadać grubość pokrywy lodowej na jeziorach. Po wykonaniu odwiertów w 25 punktach każdego ze stawów wyniki są następujące:

• Morskie Oko – grubość lodu 19-25cm, średnio ok 21cm
• Czarny Staw Gąsienicowy – grubość lodu 25-41cm, średnio 30cm

Oba stawy są bezpieczne. Jednak z uwagi na odwilż pokryte są ok 2cm warstwą wody i zniechęcają do wchodzenia na nie.

ALE – UWAGA!

Przechodzenie przez środek stawu jest jednym z elementów minimalizowania ryzyka lawinowego i zimowym obejściem zarazem, pod warunkiem grubej warstwy lodu. Co ważne, by stosować zimowe obejście muszą istnieć ku temu przesłanki lawinowe – czyli ścieżka dookoła stawu musi być realnie zagrożona spadnięciem na nią lawiny ze zboczy. Inaczej możemy otrzymać mandat za schodzenie ze szlaku. Przechodzimy pojedynczo, w odstępach, zwykle taka grupka liczy 2-7 osób. Wchodzenie na staw przez 500 turystów w jednym punkcie (przy schodach ze schroniska) może być katastrofalne w skutkach przy cieńszym lodzie. Dlatego prosimy o zachowanie ostrożności i podążanie za wskazówkami ratowników TOPR i Tatrzańskiego Parku Narodowego, bo to ich decyzje wyznaczają turystyczne możliwości.

29 grudnia 2022r. patrol policji wraz ze strażą parku pouczali turystów by nie wchodzili na zamarznięty staw. Dziś, tj. 31 grudnia 2022r., nikt na taflę nie wchodził, nie wiemy jednak czy to z powodu warstwy wody na lodzie, policji straszącej mandatami, czy może jednak – instynktu samozachowawczego.

Badanie grubości lodu na Morskim Oku
Fot. Maksymilian Solarski

Warto też pamiętać, że zwykle najcieńszy lód jest przy wpływie i odpływie jeziora. Nie można gromadzić się w jednym punkcie, np. robić zdjęć grupowych.

W najbliższych dniach spodziewane jest duże ocieplenie, więc grubość lodu zmaleje i może on stać się niestabilny.

Miejsce tuż przy schodkach ze schroniska zagrożone jest też lawinowo – Marchwiczny Żleb wyjechał lawiną chociażby w zeszłym roku niszcząc barierki, tablice informacyjne czy przestawiając o 20m samochód TOPRu. Zostawił śnieg o grubości kilku metrów! Na szczęście stało się to ok 23-ej, gdy nie było tam ludzi. Także podchodźmy do tego miejsca z dużą ostrożnością.

Czarny Staw Gąsienicowy, marzec 2018r.

Przede wszystkim – uspokoić swe górskie żądze! Nadszedł najgorszy czas dla wędrowców – kiepska pogoda i jeszcze gorsze warunki pod butem.

Dlaczego jest tak źle?

Śniegu jest mało (10-50cm), ale potrafi ukryć on już niektóre szczeliny między głazami. Łatwo o wpadnięcie jedną nogą do takiej dziury i złamanie kończyny.

Verglas (lodowa polewka) na szlaku do Doliny Pięciu Stawów Polskich

Przy tak cienkiej warstwie białego – wystają z niego głazy i kamienie, co bardzo utrudnia wędrowanie w rakach. Gdy śnieg jest świeży lub mokry wędrujemy często bez podkucia, ale zaśnieżony but stający na skałę jest bardzo śliski.

Gdy śnieg się roztapia, jest mokry, przepadający, nasza noga wpada aż po dno – w Tatrach skalno-kamieniste. Przy takim zetknięciu buta bez raka – bardzo łatwo o poślizgnięcie.

W mokrym śniegu wybijamy stopnie, ale przy tak małej jego ilości jest to czasem niemożliwe i uderzamy piętą w skałę wywijając orła. Jeśli założymy raki – jest też możliwość skręcenia nogi na skale, gdy nie ma w co wbić zębów.

Podczas okresu wytopień śnieg najdłużej pozostaje w miejscach zacienionych, żlebach, zagłębieniach. Występuje tzw. płatami i jest mocno twardy/zlodowaciały. Raz jest – raz go nie ma. Turysta często jest zwyczajnie zmęczony i zniechęcony ciągłym zakładaniem i ściąganiem raków i postanawia „a jakoś przejdę w samych butach”.

Gdy w dzień jest ciepło, w nocy przymrozek (a tak jest przez większość jesieni) – śnieg twardnieje, tworząc zmrożoną, zbitą warstwę, czasem nawet lód. W rakach pokonuje się ją wspaniale, ale bez sprzętu – przejście bez upadku jest niemal niemożliwe.

Przymrozki potrafią nagle zamrozić opad deszczu, mgły (szadź), resztki roztapiającego się śniegu lub potoczki płynące przez szlaki, tworzy się lodowa polewka na wszystkim, zwana verglasem. Czasem ten lód jest wręcz niewidoczny. Mamy wtedy zjawisko szklanych gór. Zdarza się często, że warstwa lodu jest bardzo cienka, pęka, tłucze się i osuwa pod naciskiem człowieka, dając jeszcze mniej stabilności.

Gdy spada dużo śniegu – pojawia się lub wzrasta zagrożenie lawinowe, trzeba również torować, zakładać ślad i trzeba to robić już z głową (wiedza lawinowa!).

Jesienią zdarzają się zadymki i mgły –  gdy wszystko jest białe można łatwo zgubić swoją marszrutę.

Dzień jest krótki – na początku listopada wschód słońca mamy o 6:30, zachód o 16:15. Czyli ok 10h dnia. Porównując do czerwcowych niemal 17h jest to mało.

Jesień to czas halnego i ujemnych temperatur. A także opadów deszczu, śniegu, przymrozków, roztopów, ale również i burz.

W górach jest znacznie mniej turystów. Nie można już liczyć na to, że na pewno ktoś też będzie tam szedł gdzie my.

Schroniska i koleje przechodzą przeglądy, remonty, możemy się niemiło zaskoczyć, że nie kupimy herbaty ani czasami nie wejdziemy nawet do środka by się zagrzać.

Jakie błędy popełniają turyści w takich warunkach?

Podstawowym błędem jest brak odpowiedniego przygotowania sprzętowego, adekwatnego do panujących warunków. Gdy w Zakopanem świeci słońce, jest sucho, ludzie wyruszają na wyprawy zakładając, że wysoko w górach będzie tak samo. Bez odpowiednio: raczków, raków, czekana, lawinowego abc, kasku, kijów trekkingowych, ciepłych ubrań (również czapki, rękawiczek), okularów przeciwsłonecznych (na śniegu można nabawić się śnieżnej ślepoty, a na pewno podrażnić oczy), czołówki, gpsa lub powerbanku, apteczki. Też liny ze sprzętem wspinaczkowym (szpejem) do asekuracji na najtrudniejszych szlakach.

Bywa i tak, że turyści posiadają sprzęt, ale nieadekwatny do warunków. Przykładem są raczki zamiast raków i czekana, kije bez talerzyków, czołówka z rozładowanymi bateriami, powerbank bez kabelka.

Niestety nierzadko się zdarza, że turyści są wyszpejeni (wyposażeni w dużą ilość dobrego sprzętu), ale nie potrafią go użyć. Np. posiadanie liny bez szpeju wspinaczkowego (taśm, karabinków, kości, itp.), uprzęży. O ile bez uprzęży się da, o tyle bez szpeju asekuracja jest niemożliwa, a sama krótka lina się nie sprawdzi w takich warunkach, należy zakładać punkty przelotowe. To przypadek z Hali Gąsienicowej miesiąc temu. Innym przykładem jest posiadanie czekana bez umiejętności hamowania nim lub raków i nieumiejętne ich zakładanie, co sprzyja potknięciom.

Niefortunne bywa złapanie dłonią za zalodzoną skałę, lub postawienie buta na lodzie. Często ta warstwa lodowej polewki jest tak cienka, że wręcz niewidoczna.

Zmęczenie też przyczynia się mocno do popełniania błędów. Gdy turyście zaczyna być spieszno, ma już dość tej swojej wycieczki, zaczyna pomijać podstawowe zasady bezpieczeństwa byle przyspieszyć powrót do domu. Np. na płacie zmrożonego śniegu nie zakłada raczków, bo stwierdza, że da radę bez, a zakładając je zmarnuje kupę czasu tylko dla 2m śniegu. I nieszczęście gotowe. Inny przykład: „po co dźwigać 4h kask, jak tam jest dosłownie 20m pod stromą ścianą.”

Morskie Oko, brak odpowiedniego sprzętu, idealnie sprawdziłyby się tu raczki.

Klasycznym błędem prowadzącym często do wypadków jest zahaczenie rakiem o spodnie, stuptuta, taśmę lub wystającą skałkę i w konsekwencji upadek. Następnie hamowanie czekanem na ogromny wpływ na dalszy „rozwój” potknięcia, oczywiście pod warunkiem, że ma się na czym hamować, a nie leci w przepaść. To nie jest też tak, że osoby doświadczone są zupełnie wolne od tego błędu. Wystarczy się zagadać, za wąsko stanąć i wywrotka gotowa. W okresie przejściowym niestety śniegu jest na tyle mało, że z płata można zaraz wylecieć w skały i koszmarnie się poturbować w nich. Gdy śnieg jest miękki, czekan będzie go pruł i niewiele pomoże.

Brak znajomości terenu i trasy, nieposiadanie kompasu czy gpsa, powoduje zagubienia, wybranie złej grani do zejścia, a w konsekwencji upadki z wysokości w trudnym terenie (np. ostatni wypadek na Czerwonych Wierchach). Dzieje się tak, gdy jest mgła oraz podłoże jest białe, ślady zawiane lub niezałożone.

Turyści wędrujący jesienią nie zawsze przywiązują wagę do lawin. Niby jeszcze jest jesień, ale jednak lawiny już nam zagrażają.

Nieuwaga, zagapienie się, zamyślenie, zapatrzenie w telefon, problematyczne wymijanie się, błahy błąd to też częste przyczyny wypadków w górach. A czasem zwyczajny pech – np. pęknięcie skały, raka.

Nieprzewidywanie konsekwencji swoich nieodpowiedzialnych zachowań też przykłada się do statystyk – strącenie kamienia, zgubienie termosu z bocznej kieszonki plecaka, zjazd na pupie/jabłuszku na stromym zboczu bez możliwości bezpiecznego hamowania. Tu cierpią niestety też inni turyści.

Gubi niektórych brawura, brak bojaźni. „Ja nie pójdę? To jakieś łamagi straszne musiały być co tam spadły”.

Niewielu turystów potrafi zwyczajnie odpuszczać, gdy warunki są niefajne, bo:

• nareszcie ładna pogoda;
• zapłacone zaliczki za noclegi, kupione bilety na pociąg;
• wzięty urlop;
• załatwiona opieka do dzieci;
• wycieczka w jakimś wyższym celu (np. zbiórka na chorą osobę);
• brak asertywności gdy mniej doświadczony kolega nalega i manipuluje „słabo by było nie wejść”;
• post na facebooku z Morskiego Oka, że osoba idzie zdobyć Rysy, które wskazuje palcem;
• praca naukowa lub reklamowa;
• rywalizacja chęć porównania się z kimś innym, pobicia jego czasu, trudności wejścia;
• uczczenie rocznicy, święta (śmierci kolegi, Nowego Roku, własnych urodzin itp);
• chęć pochwalenia się nowym sprzętem, odzieżą;
• próba udowodnienia czegoś sobie/innym, zaimponowania komuś;
• i wiele innych.

Czy te argumenty są jakkolwiek mocne? Wg mnie wcale.

Niektórzy turyści zapominają o istnieniu pór dnia – a szczególnie negują zapadanie nocy. Czy można być nieświadomym, że o 15:30 w grudniu zachodzi słońce i robi się ciemno? Jak pokazują historie znad Morskiego Oka – można. Ludzie ci myśleli, że droga nocą jest oświetlona i konie zwiozą wszystkich nawet o 20-ej. A tu niespodzianka – wozy nie jeżdżą po zmroku. Za to pojechała policja oświetlając radiowozem drogę wszystkim zapominającym o upływającym czasie turystom. To wydarzenie pachnie nieco komizmem i nie stanowi zagrożenia dla życia, jednak zdarza się i wyżej w Tatrach, że noc nie zastaje jak większość, a „zaskakuje” niektórych turystów o 16-ej, a ci nie mają czołówek. Myślą, że poświecą sobie komórką, a ta złośliwie pada na mrozie po 1 minucie.

Wędrowanie solo, bez towarzystwa, brak informacji dokąd się turysta udaje na wycieczkę też jest złym pomysłem.

Dość osobliwym przypadkiem jest wędrowanie po zbyt cienkim lodzie tatrzańskich stawów. W zeszłym roku jedna osoba się skąpała w Morskim Oku z tego powodu.

Jako ostatni wymienię alkohol i jego nadmierne spożycie. Historię o ewakuacji śmigłowcem pijanego turysty np. z Zawratu na pewno wszyscy znają.

Zalodzony szlak na Śnieżkę i nieprzygotowani turyści. Tu wystarczą raczki.

Co możemy zrobić by podnieść bezpieczeństwo wyjść górskich?

Zabierajmy adekwatny sprzęt do warunków. Jeśli nie znamy się na tym – skorzystajmy z bogatej oferty szkoleń zimowych.

Bezwzględnie używajmy raczków (na prostych szlakach)/raków (na bardziej wymagających) gdy jest lód.

Gdy idziemy po śniegu i wchodzimy na wytopione skały – otrzepujmy od razu buty.

Używajmy kijów trekkingowych z założonymi talerzykami (bez nich kij wpada do dna). Pomagają utrzymać równowagę, szczególnie na miękkim śniegu.

Nie niszczmy stopni zjeżdżając na tyłku – one są potrzebne wchodzącym! Tor jazy róbmy obok stopni. Tyczy się to też śladu skiturowego czy biegówkowego w innych górach.

Skupiajmy się na tym co robimy. Podczas marszu nie piszmy wiadomości, nie róbmy zdjęć, nie pijmy/jedzmy, idźmy solidnie i pewnie.

Kontrolujmy czas, naszą kondycję na śniegu (może idziemy znacznie wolniej niż latem?) i bądźmy świadomi o której robi się ciemno (oraz zimno).

Liczmy tylko na siebie. W Tatry przyjeżdża się wędrować, uprawiać hiking, trekking, wspinaczkę, narciarstwo. Nie jazdę furką. Zostawiamy konne wozy dla osób naprawdę ich potrzebujących – inwalidów, osób starszych czy chorych lub z jakiegokolwiek innego powodu nie mogących pokonać pieszo tego dystansu.

Nie wchodźmy na cienki lód. TPN, TOPR czy Aktualne Warunki na podstawie pomiarów grubości lodu zwykle wydają w końcu komunikat, że można już bezpiecznie wędrować przez stawy. Jest to wręcz wskazane zimą pod kątem lawinowym.

Jeśli zabieramy sprzęt, którego nie potrafimy użyć – nie idźmy w ogóle. Robimy też przed wycieczką przegląd stanu baterii czołówki, apteczki. Zapisujemy numery alarmowe, będąc w szoku można ich zapomnieć.

Zawsze wędrujemy z towarzystwem, a gdy absolutnie jest to niemożliwe – powiadamiamy rodzinę, przyjaciela, gaździnę z pensjonatu gdzie idziemy i o której planujemy wrócić.

Gdy nie podoba się nam z jakiegokolwiek powodu nasze towarzystwo – wracamy do domu/schroniska. Chodzi o to, by czuć się z kompanami wyprawy komfortowo. Gdy jedna osoba się boi i potrzebuje wsparcia – reszta z nią zawraca. To element kodeksu honorowego górskich wędrowców. Oczywiście często ta osoba może sama wrócić po łatwiejszej części szlaku i na to się godzi – wtedy reszta może kontynuować. Ale jeśli jest przerażona, należy z nią zawrócić i zapewnić komfort psychiczny.

Gdy podczas wycieczki cokolwiek nas niepokoi – zawróćmy. Te góry będą czekać jeszcze milion lat na nas. Tatry to nie Himalaje, da się przyjechać w kolejny weekend nawet ze Szczecina. Raz nas wpuszczają, a kiedy indziej zupełnie nie, bo są humorzaste. I to dzięki temu, że nie zawsze je możemy zdobywać, tak za nimi tęsknimy i jeszcze chętniej wracamy.

Jeśli warunki są kiepskie a my już jesteśmy na miejscu – sprawdźmy ofertę term, barów, restauracji, kin, teatru czy muzeum. Można też iść na zakupy – w Zakopanem mamy naprawdę fajne sklepy górskie! Dobrym pomysłem jest też wnikliwe zwiedzanie tatrzańskich dolin, przez które zwykle przebiegamy idąc wyżej. A mają sporo do zaoferowania.

Jest wiele miejsc, które można bezpiecznie odwiedzić w Tatrach w okresie przejściowym. Wybierajmy szlaki wytopione, lub łagodne, z których nie da się spaść. Sprawdzajmy przed wyjściem, czy schroniska na naszej trasie są otwarte.

I pamiętajmy:

Największą umiejętnością górską jest odpuszczanie.

Możesz wspierać regularnie moją pracę na Patronite!

Lub jednorazowo przez darowiznę na Zrzutka.pl!

Dziękuję!

Raki półautomatyczne

Wzrost ilości turystów w Tatrach spowodowany pandemią i utrudnionym podróżowaniem za granicę wywołał istne szaleństwo zakupowe. Sklepy sportowe i górskie jeszcze nigdy nie odnotowały takiego ruchu w interesie. Wyprzedawało się na pniu wszystko – od raczków, przez stuptuty po narty skiturowe. Ruch pieszy może nie wzrósł bardzo, to skitury święciły tryumf jeśli chodzi o liczebność narciarzy. Zapewne spowodowane to było zamknięciem wyciągów. Pojawiło się wiele osób nieprzestrzegających podstawowych zasad poruszania się na szlakach (pieszy zawsze ma pierwszeństwo!!), jak i terenu, w którym narciarstwo można w Tatrach uprawiać. Zakończyło się to m.in. zamknięciem przez TPN Doliny Pańszczycy dla ruchu turystycznego. Brak wiedzy lawinowej i sprzętu też dał się we znaki. Efektem były śmiertelne wypadki lawinowe, również w Karkonoszach. W tym roku Tatry zaatakowali też zmasowani „jabłuszkowicze” – pojawili się nawet na głównej grani Tatr, gdzie w poprzednich latach ich widać nie było. Taki troszkę lunapark czy osiedlowa górka zrobiły się z gór, które jakby nie było mają charakter alpejski… Skupmy się jednak na meritum sprawy, czyli turystyce pieszej.

Turyści-wędrowcy masowo rzucili się na zakup raczków w tym sezonie. Wykupione zostały one we wszystkich możliwych sklepach. Jest to bardzo pozytywny trend, gdyż do tej pory (a i nadal się to zdarza), wiele osób walczyło o życie nawet w dolinkach, nie mając żadnej pomocy na pokonanie twardych, zmrożonych śniegów czy lodu.

Zamarznięty Czarny Staw Gąsienicowy, raki koszykowe

Raczki są łatwo dostępne – można je kupić w niemal każdym sklepie turystycznym, niewiele ważą, mieszczą się bez trudu w plecaku, pasują na każde buty. Poprawiają znacznie bezpieczeństwo. Ale – tylko w niektórych warunkach i przy ograniczonej stromiźnie, bo nie zapominajmy – to nadal zabawka. Fakty te nie zrażają turystów, którzy idą wyżej, stromiej, nadal bez raków, mając mylne wrażenie bezpieczeństwa. Jak to się kończy? W najbanalniejszym przypadku w miarę bezpiecznym zjazdem na przysłowiowych czterech literach. Niestety upadek może spowodować złamanie kończyny, obrażenia kręgosłupa, głowy, a nawet zsunięcie się w przepaść, uderzenie w skałę, w najgorszej opcji w innego człowieka, czy wywołanie lawiny. Wydawałoby się – cóż się może stać? Najwyżej upadnę. Większość wypadków spowodowana jest właśnie „jedynie” upadkiem.

Największy autorytet wśród turystów, Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, negatywnie, wręcz z lekkim zaszokowaniem komentuje wypadki w raczkach w trudnym terenie. Proszę zapoznajcie się z cytatami z Kroniki TOPR z aktualnie kończącego się sezonu.

Tuż po 15-tej do TOPR zadzwonił turysta znajdujący się na Suchych Czubach informując, że widział turystę, który obsunął się ze szlaku po stromych śniegach. Zatrzymał się , ale boi się ruszyć. Na nogach ma raczki!, ale nie ma czekana.

 

Tuż po 16-tej do Centrali TOPR zadzwoniła turystka informując, że przed chwilą zsunęła się z Wołowca jakimś stromym Żlebem w kierunku dol. Wyżniej Chochołowskiej. Nie odniosła obrażeń, ale boi się schodzić po stromych śniegach w dół. Z Centrali na Chochołowską wyjechało 4 ratowników , którzy po dojechaniu do schroniska, skuterem podjechali pod Wyżnią Chochołowską i dalej na nartach udali się w kierunku turystki. Po godz. 18-tej nawiązali z nią kontakt głosowy, a przed 18.30 dotarli do niej. Okazało się, że turystka wybrała się sama na Wołowiec. We mgle, wietrze i padającym śniegu, pomyliła kierunek zejścia i z wierzchołka zaczęła schodzić stromym żlebem w kierunku NE. Mając na nogach raczki poślizgnęła się na stromych śniegach i zjechała około 300 m, zatrzymując się w dolnej części żlebu. Turystka może mówić o sporym szczęściu, że zsuwając się nie uderzyła w skały. Tym razem Anioł Stróż był na miejscu.

 

Przed godz. 12.30 do TOPR zadzwonił turysta informując, że podczas podejścia na Zawrat zsunął się Zawratowym Żlebem, gubiąc po drodze czekan. Oprócz strachu spowodowanego zdarzeniem nic mu się nie stało, ale prosi o pomoc w zejściu. Naprzeciw turyście wyruszył ratownik pełniący dyżur na Hali Gąsienicowej, który w rejonie Czarnego Stawu napotkał 3 schodzących turystów w tym tego, który zsunął się po śniegach w żlebie. Okazało się, że spotkani turyści rano we trójkę wyruszyli z Hali na Zawrat. Dwóch z nich miało raki i czekany, trzeci, ten, który się zsunął, miał czekan, a na nogach raczki. Turyści, którzy szli w rakach, szybciej i bezpiecznie wyszli na Zawrat i tam czekali na kolegę. Nie mogąc się doczekać i dodzwonić do niego, zaczęli schodzić Zawratowym Żlebem, natrafiając na czekan kolegi. Schodząc niżej natrafili i na niego i razem zaczęli schodzić w kierunku Czarnego Stawu, gdzie spotkał ich idący im naprzeciw ratownik.

 

Przed godz. 14.30 do TOPR dotarła informacja, że podczas podejścia na Zawrat utknął w górnej części Żlebu turysta. Jest zmarznięty, na nogach ma tylko raczki. Boi się ruszyć. Wystartował śmigłowiec.

 

O godz. 16.05. do TOPR dotarła informacja, że podczas zejścia z Rysów spadł turysta. Wystartował śmigłowiec. Z jego pokładu dostrzeżono turystę znajdującego się około 100 m powyżej Buli pod Rysami. Ratownicy desantowali się w pobliżu. Po zaopatrzeniu i włożeniu do noszy, został on wraz z ratownikiem wciągnięty windą na pokład śmigłowca i przetransportowany do szpitala. Jak się okazało schodził on zaśnieżoną Rysą. Zamiast raków, na nogach miał raczki, nadające się bardziej zimą na Krupówki niż w góry. Poślizgnął się, z ręki wypadł  mu czekan, tak, ze nie miał czym wyhamować upadku. W wyniku zsuwania się po stromych śniegach i uderzeń o wystające kamienie doznał ran głowy, potłuczenia  (urazu?) kręgosłupa, miednicy i mocnych, głębokich otarć.

Można by pomyśleć, że nikt w raczkach nie wybierze się w Tatry Wysokie poza Regle czy Morskie Oko. A tu szlaki z najwyższej półki – Rysy, Zawrat od Hali Gąsienicowej. Suche Czuby również nie należą do najprostszych tras, powiedziałabym, że są ex aequo z Giewontem najtrudniejsze w Tatrach Zachodnich. Wołowiec to jak najbardziej wymagający szczyt, szczególnie jeśli jest ślisko, obowiązkowy jest tam też czekan. Gdyby turyści mieli na sobie raki, a powinni, gdyby poprawnie potrafili używać czekana i nim hamować, być może nie doszłoby do żadnych wypadków.

Ćwiczenia przygotowujące do hamowania czekanem, Dolina Pięciu Stawów Polskich

Już nawet podejście do Doliny Pięciu Stawów Polskich wymaga raków, przy oblodzeniu czekana, a tam ludzie w adidaskach, co ambitniejsi w raczkach, w miejskich podkładkach antypoślizgowych na lakierki, parada nieodpowiedzialności. Zjeżdżają w stylu dowolnym – na tyłkach, na głowach, wykręcając toe loopy, axle i flipy z wpiętym żelastwem w buty, bez czekana, gubiąc czapki i dorosłość, w końcu ze strachem zaglądającym w oczy wszystkim turystom – i tym rozpędzonym, niepotrafiącym zatrzymać się i tym, w których mogą nieroztropnie wjechać – wyrywają drzewka z korzeniami szukając rozpaczliwie hamulca. Dupozjazdy są fajne, przydatne, ale tylko te kontrolowane czekanem i bez raków są bezpieczne. Wymuszone przez kiepski sprzęt bywają naprawdę zagrożeniem dla wszystkich znajdujących się w otoczeniu czy zasięgu potencjalnej lawiny.

Jak więc dobrać odpowiedni sprzęt do trasy wycieczki?

Przede wszystkim należy się pozbyć przywiązania do sprzętu i absolutnie nigdy nie patrzeć na to co mamy w domowej skrytce górskiej. Najpierw musimy zbadać, czego potrzebujemy, czy  umiemy tego używać, a potem to ew. wyciągniemy z szafy, pożyczymy lub zmienimy plany. Innej drogi nie ma.

Gdzie idealnie sprawdzą się raczki*?

* pisząc „raczki” myślę o raczkach z ostrymi ząbkami pod całym butem oraz otokiem gumowym dobrze je utrzymującym na obuwiu.

Zachęcam do zapoznania się z moim obszernym artykułem na temat raczków właśnie.

Bez zastanowienia przy twardym śniegu raczki zabieramy na wszystkie wycieczki dolinkami tatrzańskimi dopóki nie zaczniemy podchodzić stromymi progami lub na grań. Będzie to Morskie Oko, schronisko w Dolinie Roztoki, Rusinowa Polana, Wiktorówki, Murowaniec z Brzezin i Kuźnic, Kalatówki, Hala Kondratowa, Polana Strążyska, Hala Ornak, Polana Chochołowska. Uznajmy Ścieżkę nad Reglami za górną granicę, gdzie używamy raczków. Jedynym wyjątkiem będzie Grześ, gdzie także raczki dadzą radę.

Powyższe trasy pokonamy jedynie w raczkach, ale z pewnym wyjątkiem. Absolutnie nie sprawdzą się przy ociepleniu oraz przy grubej warstwie puchu na lodzie. Zęby raczków są za krótkie (ok 1.5cm) i łatwo zapchają się świeżym lub mokrym śniegiem, a nie mogąc dosięgnąć lodu nie dadzą nam absolutnie nic. Zmorą jest też przy ociepleniu otrzepywanie podeszwy co chwilę by usunąć z niej białą pigułę, żeby nie iść jak w chodaku. Raczki nie posiadają rozwiązania obecnego w rakach – podkładki antisnow – która zapobiega przyklejaniu się śniegu od spodu. O ile na drodze do Morskiego Oka nic nam nie grozi przy upadku (poza złamaniami, wpadnięciem pod konia czy uderzeniem głową w skałę), o tyle idąc na Sarnią Skałę od strony Doliny Strążyskiej lub na Nosal od Ronda Jana Pawła II z zapchanym raczkiem można ześlizgnąć się stromiznami prosto w drzewo. Niebezpieczne.

Pęknięty raczek

Raczki niestety mają też tę wadę, że lubią sobie strzelić. Pęka guma, pękają metalowe oczka. Najprędzej stanie się to na stromym lub jeśli wpakujemy w nie za dużego buta. A jeśli mamy za małe raczki na stromym stoku to pękną na pewno. Ta duża wadliwość też rodzi pewne spostrzeżenia, że nie do końca jednak warto im zawierzać swoje życie.

Wszędzie, gdzie raczki się nie bardzo nadają – czyli poza wymienionym wyżej terenem – potrzebne są raki. To solidny sprzęt, dość pewny, choć naturalnie zdarzają się awarie – pękają łączniki, czy plastiki. Fakt, że komuś udało się wejść gdzieś wyżej w raczkach, nie świadczy o tym, że był tam bezpieczny. Nie przeceniajmy tej gumowej zabawki. Raki to jedyny słuszny sprzęt na stromizny, „betony”, czyli zmrożone śniegi, stromy lód, podejścia z elementami wspinaczki skalnej. Raczki nie posiadają zębów atakujących tak doskonale przystosowanych do trudnego terenu.

Wiele osób czuje nieuzasadnione obawy przed używaniem raków, dlatego w cyklu kolejnych artykułów spróbuję je rozwiać.

Możesz wspierać regularnie moją pracę na Patronite!

Lub jednorazowo przez darowiznę na Zrzutka.pl!

Dziękuję!

Wiele osób dziwi lub wręcz oburza, gdy wrzucamy zimą zdjęcia ludzi wędrujących na wskroś stawu, po jego zamarzniętej tafli. Czy to bezpieczne? Czy lód się nie załamie? Czy przepisy na to zezwalają?

Morskie Oko, fot. Przewodnik Tatrzański Maja Sindalska

Odpowiedź na te pytania brzmi: zależy kiedy. Generalnie gdy lód tatrzańskich stawów osiągnie już wystarczającą grubość, wchodzenie na niego jest bezpieczne, a nawet wskazane o wiele bardziej niż okrążanie stawów pod lawiniastymi ścianami. Przepisy Tatrzańskiego Parku Narodowego dopuszczają zboczenie z linii szlaku w celach zapewnienia bezpieczeństwa lawinowego, ale tylko w najbliższym otoczeniu znakowanej ścieżki. Przejście przez staw jest taką właśnie modyfikacją. O tym, czy lód jest już bezpieczny dowiecie się od TPN, TOPR lub choćby Aktualnych Warunków w Górach.

Media bardzo słusznie przestrzegają przed wchodzeniem na lód, ale robią to tylko jesienią lub na początku zimy oraz późną wiosną, gdy jest on zbyt cienki by wytrzymać nacisk powodowany przez człowieka. Zimą jednak, na porządnie zmarzniętą taflę śmiało można wchodzić, pod warunkiem, że nie trwa właśnie dłuższa odwilż.

Zachowując zasady bezpieczeństwa, wędrowanie zimą przez tatrzańskie stawy jest ZALECANE i najpewniejsze, jeśli chodzi o zagrożenie lawinowe. Nie jest to widzimisię niezdyscyplinowanych turystów, brak odpowiedzialności czy skracanie drogi, a najlepsza linia zimowego przejścia. Wędrujemy przez Czarny Staw Gąsienicowy, Morskie Oko i Czarny Staw pod Rysami dopóki wiosną nie pojawią się ogłoszenia, że lód jest już zbyt cienki.

Pamiętajcie też, że niebezpieczne są miejsca dopływów i opływów wody oraz by nie gromadzić się w jednym punkcie na lodzie – np. nie prowokujmy 50-os. grupy by zrobić sobie grupowe zdjęcie.

Aktualnie z powodu odwilży na stawach pojawiła się warstwa brei śnieżnej, która bez woderów bardzo skutecznie zamoczy buty, gdyż sięga kolan. Niebezpieczne są miejsca dopływów i odpływów wody ze stawów.

Chcesz dowiedzieć się więcej o tatrzańskich stawach zimą?
Zostań naszym Patronem i otrzymaj artykuł PREMIUM na ten temat.

Pokrywy lodowe na wymienionych stawach są stabilne i bezpieczne.
Morskie Oko – 28-38 cm, średnio około 30 cm (30 odwiertów, 12.01.)
Czarny Staw pod Rysami – 21-58 cm (16 odwiertów, 06.01.)
Czarny Staw Gąsienicowy – 21-52 cm (20 odwiertów, 09.01.)

Dziękujemy za tę dobrą informację w imieniu braci górskiej!

Zimą, od momentu gdy grubość lodu jest wystarczająco duża, najbezpieczniejsza trasa prowadzi przez środek tych stawów, unikamy dzięki temu zagrożenia lawinami schodzącymi z okalających zboczy. Naturalnie nie gromadzimy się w wiele osób w jednym punkcie.

Czarny Staw Gąsienicowy, fot. dr Maksymilian Solarski

Czarny Staw pod Rysami, fot. dr Maksymilian Solarski

Morskie Oko, fot. dr Maksymilian Solarski